archief
Bossche Bomen
In de recente discussies over de nieuwe inrichting van de Bossche pleinen spelen bomen een belangrijke rol. Op de parade staan er misschien teveel, op de Markt te weinig en ook de bomen in de Museumtuin zijn onderwerp van hevige discussie. Naast een mogelijke weerzin tegen élke verandering worden de bomen ingezet in elke discussie over aanpassingen aan de stad. Wat is er toch met de Bossche bomen dat ze zulke heftige gevoelens oproepen?
Een boom kan verschillende functies of betekenissen hebben. Hij kan dienen om schaduw en bescherming tegen de regen te geven of vruchten dragen. Een boom wordt zo een functioneel onderdeel van de stad net als lantaarnpalen en vuilnisbakken. De bomen van de Casinotuin geven de mensen die er op de bankjes hangen bescherming tegen de elementen, hoewel ze ongetwijfeld nog meer vreugde zouden verspreiden als ze vruchten droegen. Bomen kunnen dienen als architectonisch element maar ook verwijzen naar iets anders. Ze dienen om een plaats visueel kracht bij te zetten, een rij bomen om de lijnen van een straat te versterken zoals te zien is in de Stationsstraat. Miniboompjes spelen een grote rol in de semiotiek van de winkelreclame. In de Vughterstraat is in de zomer een groot aantal van deze boompjes te bewonderen die de winkel waarvoor ze geplaatst staan een prettige associatie geven met natuurlijkheid. Een boom kan een belangrijke gebeurtenis in herinnering houden en vormt een leesbare klok voor het verstrijken van de seizoenen. Voor de nieuwe overdekte, winddichte en verlichte terrassen op de Markt kunnen de bomen dienen om aan te geven of het het seizoen is voor rosé of warme chocolademelk.
Het komende jaar wil de stad meer dan twee miljoen euro uittrekken om de problemen met het Bossche stadsplantschap op te lossen.Vooral het groene straatbeeld moet verbeterd worden, de natuur in de stad speelt een belangrijke rol voor de ervaring van de stad en de gemeente heeft dat onderkend. Om de precieze rol van de bomen in de ervaring van de stad te onderzoeken kan het pad van Freud gevolgd worden. Baumdeutung kan uitleg geven aan de betekenis die bepaalde bomen in de stad met zich mee dragen voor het collectieve bewustzijn van de Bosschenaren zoals Freuds Traumdeutung dat voor de dromen van de Weners deed. In het uitleggen van deze natuurlijke ervaringen kan Freuds terminologie ons waarschijnlijk niet helpen; elke boom zou dan uitgelegd moeten worden als fallus en elk berijpt grasveld zou de Bossche burgers een Oedipuscomplex aanpraten. In plaats van het uitleggen van de betekenis van de elementen uit onze dromen wordt de betekenis van de natuurlijke elementen van de stad uitgelegd. Misschien dat het verzamelen van alle verhalen of gedachten over bijvoorbeeld de bomen op de Parade kan leiden tot een inzicht in de heftigheid van de emoties.
Het uitleggen van de rol die de bomen en natuur in de stad spelen is nodig omdat er blijkbaar een kloof valt tussen de plannen van ontwerpers en de ervaring van het publiek. De schoonheid en ervaring die de natuur biedt is in Nederland het gevolg van menselijk handelen en moet ook zo behandeld worden. Dit biedt de mogelijkheid om natuur te ontwerpen die niet alleen functioneel of compositorisch werkt maar ook een nieuwe ervaring brengt ter vervanging van de oude. Natuurlijke elementen zijn krachtige tekens die uitdrukking geven aan de houding van de stedelijke bevolking ten opzichte van de natuur. Door meer nadruk te leggen op de ervaring of verhalende kwaliteit en niet alleen op de compositorische of architectonische kanten van de stedelijke natuur kan misschien een brug geslagen worden tussen de taal van ontwerpers en het collectieve bewustzijn van de Bosschenaren. Het grootste deel van de bomen in Den Bosch is geplaatst in rechte lijnen, wat zegt dat over onze visie op de natuur in de stad?
Das
