bai stad
thema |
Deltastad |
DELTASTAD
<<< terug naar BAI-stad
Wandelroute Deltastad.pdf <3,0MB>Google Maps: <wandelroute 'de deltastad'>
Onderwerpen: Sluis 0 - Crevecoer - Bossche Broek - Gement - Moerputten - Engelenmeer - IJzeren vrouw - Zuiderplas - De Heinis
Naar een Groene Delta (bron: 10XDENBOSCH - Olv Klijn en Joks Jansen)
De relatie tussen ’s-Hertogenbosch en het water slaat begin eenentwintigste eeuw om in een succes story. Na eeuwen van noodgedwongen strijd tegen het natuurgeweld heeft de stad een productieve omgang met water ontwikkeld waar andere steden jaloers op zijn. Den Bosch bewijst dat het regeringsstandpunt ‘water moet de ruimte krijgen’ ook echt kan werken. In tal van projecten wordt gewerkt aan het vergroten van de belevingswaarde van het water, het versterken van de ligging van de stad in een waterrijke delta en hetontwikkelen van waternatuur om in te recreëren of om aan te wonen. Zo wordt inde huidige Ruimtelijke Structuurvisie ‘Stad tussen stromen’ (2003) van de stad het vooroorlogse gedachtegoed van Pieter Verhagen om groen en water eenprominente rol te geven, nieuw leven in geblazen. Bij uit- en inbreidingen blijft het onderscheid tussen het schaars bebouwde buitengebied en het versteende stedelijk gebied bepalend. Op 10 februari 2003 tekende de gemeente ’s-Hertogenbosch samen met de waterschappen De Maaskant, De Aa en De Dommel en het waterleidingbedrijf Brabant Water bovendien een gemeenschappelijk waterplan voor ’s-Hertogenbosch. Een belangrijk onderdeel van het plan is de Diezemonding, het gebied vanaf de Maas naar de stad toe. In dit gebied moet water weer de ruimte krijgen opdat de stad een ware ‘Waterpoort’ krijgt.
foto: Hans Aarsman - 2008: Voorste Zeedijk
In het uitvoeringsplan ‘De Groen Delta’, onderdeel van de Reconstructie Landelijk Gebied, staat het streven centraal om een samenhangende groen-blauwe structuur in en om de stad te realiseren. De ambitie is de natuurgebieden om de stad (het Bossche Broek, de Moerputten, Hooge Heide en de Diezemonding) in een netwerkstructuur met elkaar te verbinden. Het project rust op vijf pijlers: natuur, water, landschap en cultuurhistorie, recreatie, en landbouw. Als overkoepelend thema wordt ‘de relatie stad en land’ gehanteerd.
De hernieuwde oriëntatie op het water is ook af te lezen aan het ontwerp van de vinexlocatie De Groote Wielen. Deze wijk is ontworpen als een eilandenrijk in het groen. Anders dan bij de zandwinningen in de vorige eeuw is De Groote Wielen, rondom één centrale plas georganiseerd. De Groote Wielen is gebaseerd op het kruispunt van een oude dwarsdijk, de verbinding van het centrum van Rosmalen met Gewande aan de Maas, en een langgerekte plas, een verwijzing naar de Beerse Overlaat. Zandwinning is hier aangegrepen om een fijnmazig netwerk van watergangen te creëren. De Groote Wielen telt ongeveer 4500 woningen en is in opzet rechthoekig. De wijk wordt doorsneden door een assenkruis bestaande uit een centrale waterplas (oost-west) en een parkstrook (noord-zuid). De centrale plas is beeldbepalend voor de wijk, evenals de ‘watermachine’. Met die benaming wordt verwezen naar het stelsel van maatregelen die zijn genomen om het waterpeil op constante hoogte te houden, te zorgen voor stroming, opslag mogelijk te maken en het water te zuiveren. Aangezien er sprake is van een gesloten systeem, is De Groote Wielen in technische zin net als ’s-Hertogenbosch zelf op te vatten als een ‘polder in de polder’.
Van zoet naar zout?
De schoonheid van water, zo treffend door Verhagen verwoord, vormt het Leitmotiv voor de Bossche stadsontwikkeling van de eenentwintigste eeuw. Waterrijk wonen in De Groote Wielen is niet voor niets enorm populair. De tegelijkertijd door Verhagen onderkende kracht van water wordt echter niet vergeten. Water is immers niet enkel een handige marketing tool voor vastgoedontwikkelaars en makelaars, maar ook een productief, structurerend element in de stad. De klimaatverandering vergt enorme aanpassing van het Bossche stadslandschap. Er is de komende jaren veel geld gemoeid met de opvang van water uit de grond, uit de lucht en uit de rivieren. Op de problemen met de klimaatproblematiek en daarmee samenhangende waterstijging wordt nu al gereageerd, door voor voldoende ruimte voor waterberging te zorgen. Het vergezicht van een Groene Delta is daarbij leidend. Mochten de profetieën van Al Gore ondanks alle tegenwerpingen van nuchtere Nederlandse klimaatexperts toch waarheid worden, dan is ’s-Hertogenbosch, getuige de bovengenoemde projecten, al voorbereid op het wassende water. Enig probleem is dat dit water niet zoet maar zout zal zijn. Anderzijds biedt dat ook weer allerlei kansen. Zo verwachten wetenschappers dat de opwekking van zogenaamde blue energy op de overgang van zoet naar zout water op basis van reversed electro dialysis nabij is. Een fraai vormgegeven energiewinningsinstallatie kan tegen die tijd alle huishoudens van de stad van stroom voorzien. Wordt de door Verhagen geproclameerde ‘kracht’ van het water alsnog omgezet in energie!
foto: Hans Aarsman - 2008: De Heinis
