archief
Juryrapport DvdA 2005: VEROVER DE VESTING
INLEIDING
Download hier de catalogus: 
'Verover de Vesting 2005' <1,3MB>
Dit jaar hebben we voor de tiende keer deze publieksprijsvraag georganiseerd en ook deze keer hebben we een aantal mooie inzendingen binnengekregen. Elk jaar wordt het voor de organisatie lastiger om een boeiend onderwerp te zoeken en bij deze editie is gebleken dat ook de doelgroep het lastig vindt om opnieuw inspiratie te vinden. We hebben 24 inzendingen mogen ontvangen, waarbij het bijna allemaal professionals betrof. Dat is jammer, want een belangrijke doelstelling van de prijsvraag, namelijk het publiek te laten proeven aan het plezier van het ontwerpen, is daarmee niet gehaald. Het valt ook niet mee om als ‘leek' aan een ontwerpprijsvraag mee te doen, waarbij de organisatie elk jaar meer gaat vragen. Wat begon als ‘vogelhuisje', werd al snel een berging, een columbarium, een hoogbouwopgave, een brug en dit jaar dus een folly op de vestingwerken. Een ideeënprijsvraag waarbij een concreet programma als houvast ontbrak.
De organisatie heeft lang gezocht naar een passende opgave voor deze jubileumuitgave. Den Bosch is dit jaar Europese vestingstad 2005 geworden. Met de opgave ‘Ontwerp een gebouw op het rondeel ‘Westwal' is hierbij aansluiting gezocht. Een opgave die vele reacties los maakte. De opgave zou te klein zijn, niet concreet genoeg en de organisatie zou zich als kritisch Bosch Architectuur Initiatief conformeren aan het renovatieplan voor de vestingwerken. Daarnaast vinden velen dat je zoiets eerbiedwaardigs als een oud rondeel toch niet tot prijsvraagonderwerp maakt! Stel je voor! Zoiets ouds, daar blijf je netjes vanaf.
De organisatie van deze prijsvraag ziet dat anders. Aan de vesting wordt al vanaf de 12e eeuw door Jan en Alleman gerommeld. Steeds is de vesting aangepast aan nieuwe behoeften. Hergebruik van historische elementen is immers de beste aanleiding voor instandhouding.
Het is nu juist de bedoeling van deze opgave geweest om een discussie hierover beeldend te kunnen voeren. Het breder trekken van de opgave, het voeren van de discussie over hoe om te gaan met de vestingwerken in het algemeen en dit rondeel in het bijzonder, heeft voor de jury bij de beoordeling van de inzendingen dan ook zwaar gewogen. Het rondeel is als concrete locatie aangeboden, waar men de mogelijkheid heeft de discussie vorm te geven!
Ook dit jaar streven we weer naar het uitvoeren van het winnende ontwerp. Hoewel het steeds moeilijker wordt een goed onderwerp te vinden dat hiervoor geschikt is, heeft de prijsvraag van vorig jaar aangetoond dat het wel degelijk mogelijk is om hier een concrete ontwerpopgave van te maken. Machiel Spaan, de winnaar van vorig jaar heeft inmiddels van de gemeente de opdracht gekregen om de moerasbrug verder uit te werken.
DE JURERING
De inzendingen zijn door de jury getoetst aan de volgende criteria:
- de factor tijd, de historische context/ de vestingwerken
- de geest / het wezen van de plek
- integriteit
- de openbare ruimte, ligging, aansluiting op de structuur van de stad
- toevoeging van programma/ opnieuw beleefbaar maken van het rondeel
- overkill, overdaad schaadt!
- oorspronkelijkheid
- kracht en eenvoud van het gekozen concept / idee
DE WINNAARS!
Met stemkaartjes wordt een waardeoordeel geveld over de genomineerde plannen. Elk jurylid legt een kaartje bij een voorkeur en een afkeur. Hieruit blijkt unaniem en onverwacht de winnaar!
De overblijvende ontwerpen zijn Puntpark, Hang-Over en Zoom, het scala van mogelijke oplossingen is bij deze plannen goed tot uitdrukking gekomen.
Puntpark bouwt op een intelligente manier voort op de plek voor de restauratie;
Hang-Over gaat uit van een keurig gerestaureerd rondeel en voegt hier minimaal iets aan toe wat het rondeel een nieuwe functie geeft;
Zoom laat het rondeel voor wat het is en plaatst er iets naast. Dit kan overal, het laat je de vesting opnieuw ervaren, geeft je overzicht en maakt een mooie markering aan de wal.
DERDE PRIJS: HANG-OVER:
Dit plan heeft nog lang met ZOOM gestreden om de 2e Prijs, het kent mooie fysieke en visuele verbindingen van boven met onder. Het is daadwerkelijk een aanval op de vesting zonder hem daadwerkelijk aan te tasten. Ook is er veel waardering voor de tijdelijke uitstraling van het plan. Uitermate geschikt als horecagelegenheid. Dit maakt hem uitzonderlijk onder de andere inzendingen. Dit ontwerp kan echter overal aan de vesting worden gehangen (reversibel), dus waarom op deze plek? Het doet verder niets met het rondeel. Als men de vestingwerken als een bromtoon ziet, die continu aanwezig is in de stad, dan zou dit een prachtige noot daarop zijn.
TWEEDE PRIJS: ZOOM
De jury ziet veel kwaliteit in de minimale ingreep, de trap die van hoog naar laag gaat aan de buitenzijde van het rondeel maakt ruimte voor een maximale, dynamische beleving waarbij het uitzicht en het perspectief voortdurend wisselt. Door de flauwe helling in de trap wordt deze er onderdeel van. Ook de elegante wijze van bevestigen van trap aan het rondeel en een sterke toelichting krijgen erkenning. Minpuntjes zijn de manier waarop de deur onderaan trap en het portaal bovenaan zijn vormgegeven.
EERSTE PRIJS: PUNTPARK
Dit concept biedt meer dan alleen een interessante oplossing voor het rondeel. Een erg beeldende kwaliteit, maar niet eenvoudig om te realiseren. De romantiek van de oude bomen en de begroeiing op het rondeel, wordt weer teruggebracht met een kunstig verwrongen staketsel.
Het voorgestelde "puntpark" zou kunnen bestaan uit vergelijkbare ideeën (groots of juist heel subtiel) die ook elders op/ aan/ bij de vestingwerken gerealiseerd kunnen worden, al dan niet met een tijdelijk karakter, als een reusachtig kralensnoer. Het verval van het rondeel en de vestingwerken wordt tot thema verheven en op een spannende manier abstract verbeeld in een flexibel kunstwerk.
De ontwerper recreëert en stileert prachtig een droom! Ooit zullen alle 11 rondelen zoiets moois krijgen. De verwachting dat we alle rondelen aanpakken is een prachtige gedachte. Een klein puntje van kritiek: je kunt helaas niet op verantwoorde wijze beneden komen.
PRESENTATIEPRIJS: HOLTE
Heldere en duidelijke presentatie waar de jury veel waardering voor heeft. In een oogopslag is het concept van het plan zichtbaar.
De organisatie dankt de inzenders allen voor de energie die zij hebben gestoken in de uitwerking van hun ideeën. De organisatie en gemeente zullen hun uiterste best doen om ook dit jaar het winnende ontwerp voor realisatie in aanmerking te laten komen. Volgend jaar zijn we weer terug met een nieuw pakkend thema! Tot volgend jaar.
De organisatie
01 juli 2005
Jan Marcus
Erik Pennings
Ron Kuin
Michael Bol
Nieuwe functie kruittoren Westwal
Door: door Marc van Dam. maandag 30 juni 2005
Een uitkijktoren, een van de inzendingen van de architectuurwedstrijd die te zien zijn in Stad in de Etalage in de Guardianenhof.
Donderdag 30 juni 2005 - Wie de ontwerpersprijsvraag van het Bosch Architectuur Initiatief, het BAI, dit jaar gaat winnen is al bepaald. De jury maakt de uitslag pas morgenavond bekend, tijdens het jubileumfeest van het BAI in Hotel Central. Het BAI bestaat tien jaar en viert dat op de Dag van de Architectuur, 1 juli. De opdracht in dit jubileumjaar was een ontwerp voor het rondeel aan de Westwal.
Het rondeel was een voormalige kruittoren en onderdeel van de Bossche vestingwerken. In totaal kwamen er 24 inzendingen binnen, veel minder dan bij eerdere prijsvragen. Maar volgens E. Brugman van het BAI telt het aantal inzendingen niet. ,,Het gaat vooral om de kwaliteit van de inzendingen, en die ligt erg hoog dit jaar.
De ontwerpen zijn te zien in de expositieruimte Stad in de Etalage in de Guardianenhof. Het is een hele rij maquettes met bijbehorende beschrijvingen. Afkomstig van architecten, ontwerpbureau‏s en een enkele scholier.
Opvallend is de inzending van de 14-jarige Rob van Erp uit Den Bosch, die al eerder meedeed aan de architectuurprijsvraag. Hij wil de schoonheid van de vestingwerken in stand houden, maar ook plaats maken voor vernieuwing. Daarom gaat hij uit van twee grote nieuwe gebouwen op de vestingmuur, die met elkaar verbonden zijn door een 210 meter lange glazen gang op de wal.
In verschillende ontwerpen is sprake van een op de vestingmuur. Zoals in het ontwerp Hangover van Jaap Hoving en Micheal Durgaren. Zij ontwierpen een gebouw dat op de vestingmuur geklikt wordt, en daar overheen hangt. Het gebouw is omkleed met houten lamellen.
In het ontwerp van Wout Smits en Bart Cosijn kunnen de klanten op een buitenterras zitten aan de Dommel, en bij slecht weer binnen in het glazen gebouw.
De meeste ontwerpers kiezen voor de rust en de natuur. Zoals de Westelijke Wandelwal van architect Daan Bruggink van ORGA architect. Hij gaat uit van een houten trap naar beneden, naar de lager gelegen oevers van de Dommel. Daar kunnen bezoekers een wandeling maken langs het water. Een soortgelijk idee komt van Bird, met als verschil dat er onder aan de trap een steigertje boven het water is voorzien. Het ontwerp van Mathieu Kastelijn en Esther Vlasveld gaat ook uit van een trap naar beneden en een plateau boven het water. Belangrijk verschil is wel dat de trap door het rondeel loopt, en niet er omheen zoals bij andere ontwerpen.
De gemeente Den Bosch krijgt het winnende ontwerp aangeboden met het verzoek om dit ook echt uit te laten voeren. ,,Het winnende ontwerp van vorig jaar, een Moerasbrug, komt er echt. De brug wordt gebouwd in de Groote Wielen zegt Brugman van het BAI.
,,Of het winnende ontwerp van dit jaar er ook echt komt, hangt natuurlijk af van de uitvoerbaarheid en de kosten. De beslissing is aan de gemeente Den Bosch, maar we vinden het natuurlijk prachtig als het zou lukken.
De ingezonden ontwerpen voor de wedstrijd waren te zien in de gemeentelijk expositieruimte Stad in de Etalage in de Guardianenhof.
