bai stad
thema |
Imaginaire stad |
IMAGINAIRE STAD
<<< terug naar BAI-stad
Wandelroute Imaginaire stad.pdf <1,8MB>Google Maps: <wandelroute 'de imaginaire stad'>
Onderwerpen: Guardianenhof - Casino - Oud Provinciehuis - Parade - Loeffplein - Wilhelminaplein - Brugplein - Nieuw Provinciehuis - Kruithuis - beoogde theater Jos Klijnen
Veranderend verlangen? (bron: 10XDENBOSCH - Olv Klijn en Joks Jansen)
Negatief geformuleerd zou je kunnen stellen dat de afkeer van projecten die de binnenstad van Den Bosch op enigerlei wijze ‘aantasten’zich in de loop van de twintigste eeuw sterk heeft ontwikkeld. Stedenbouwkundige of architectonische ingrepen van formaat, hoe nuttig of noodzakelijk ook, leiden veelal tot grote publieke ophef, wat vervolgens weer resulteert in uitstel of zelfs afstel. Positief geformuleerd bestaat er bij de bevolking van Den Bosch een uitzonderlijk pregnant ideaalbeeld van debinnenstad. Pregnant in de zin dat er een zekere werking van uitgaat dieruimtelijke ontwikkelingen stuurt en/of bijstelt. Hoewel dit ideaalbeeld alszodanig nooit is vastgelegd of gedocumenteerd, zijn aan de hand van de ovengenoemde projecten wel enige kenmerken of elementen te benoemen die er onlosmakelijk onderdeel van uitmaken. Deze kenmerken zijn terug te voeren op het beeld van Den Bosch in de vroeg moderne tijd, toen het nog een vestingstad was die zich duidelijk aftekende tegen het omringende landschap.
De reminiscentie van dit beeld, dat terug te vinden is rondde Zuidwal, vormt een sterk leidmotief voor het behoud van stad-landcontrasten. Een ander kenmerk van het ideaalbeeld is de dominantie van de Sint-Jan tegenover de relatief kleinschalige en compacte bebouwing van de binnenstad. Al eeuwenlang beheerst de Bossche kathedraal het stadssilhouet. Al invroeg middeleeuwse gravures wordt de Sint-Jan als middelpunt van het stadsbeeld geportretteerd en sindsdien is dit beeld (eindeloos) herhaald. Pogingen om het beeld aan te vullen met nieuwe ijkpunten worden, zoals in het geval van Maaskants plan voor het Provinciehuis, beschouwd als heiligschennis. Naast het begrippenpaar stad en land, hoog en laagbouw, is de tegenstelling historischebebouwing versus nieuwbouw een bepalend onderdeel van de discussies over de toekomst van de binnenstad.
foto: Hans Aarsman - 2008: Provinciehuis
De Bossche binnenstad wordt toch vooral gezien als een historische stad, met historische bebouwing, waarin geen plaats is voor modernistische fratsen. Het benadrukken van het contrast met de oude binnenstadsbebouwing, zoals in het geval met het Twisterplan, wordt niet gewaardeerd omdat het niet past in het ideaalbeeld van de stad, dat zich op allerlei niveaus in het collectief geheugen heeft genesteld op grond van imaginaire voorstellingen van stadsbeelden, structuren en gebouwen. Inmiddels is de bouwvergunning verleend, maar ziet de initiatiefnemer vooralsnog af van realisatie. Ondanks de relatief vaststaande beelden waaruit het imaginaire Den Bosch is opgebouwd, is allerminst sprake van een statisch geheel. Het kenmerk van ideaalbeelden is dat ze onder invloed van allerlei sociale, economische en culturele ontwikkelingen van karakter veranderen. Dat geldt eveneens voor het collectieve ideaalbeeld van Den Bosch, dat zich weliswaar kritisch verhoudt tot vernieuwende tendensen, maar deze zeker niet altijd uitsluit.
foto: Hans Aarsman - 2008: Waterstraat
De publieke reactie op het recente, door het Bossche bureau TARRA architectuur en stedenbouw gerealiseerde pand aan het Brugplein, gelegen aan het einde van de Havensingel, lijkt dit te bevestigen. Dit opvallende ontwerp, resultaat van een door de gemeente uitgeschreven prijsvraag, contrasteert in materialisatie en abstracte vormentaal sterk met de aangrenzende historische bebouwing. Desondanks wordt het ontwerp met zijn schuine stalen spanten en grote glasoppervlakten door de Bosschenaren als een ‘gek ding’, maar vaker nog als een markante entree en parel voor de stad gezien. Een bewijs dat de beeldvorming van de stad zich verbreedt?
foto: Hans Aarsman - 2008: Brugplein
