2017: Deel je stad

INHOUDELIJKE OPZET JAARPROGRAMMA

In het jaarprogramma van 2016 heeft BAI de ruimtelijke segregatie in de stad centraal gesteld onder de titel De Gedeelde Stad. Die segregatie wordt gevoed doordat een deel van de maatschappij zich goed weet te organiseren, en zijn of haar weg in de stad weet te vinden. Daar tegenover staat een grote groep inwoners die daar steeds meer moeite mee heeft. In 2016 keek het BAI vanuit de perspectieven van bewoners, bouwers en publieke organisaties naar ontwikkelingen en projecten in de stad die op nieuwe manieren verbindingen legden. Hierbij heeft het BAI zich voornamelijk op het wonen gericht, de basale drager van het (stedelijke) leven.

Voor 2017 wil het BAI voortbouwen op het jaarprogramma van 2016, maar wel de focus verleggen. Uit het jaarprogram- ma 2016 blijkt dat een eenzijdige focus op het wonen, verdeeld in klassieke categorieën, de opgave van het verleden centraal stelt. De toekomstige opgave zit mogelijk veel meer in het dagelijks leven buiten de woning en de directe woonomgeving. Kortom, een bredere blik op de thematiek is wenselijk. Immers ook verschillen in opleidingsniveau, politieke opvattingen, mediagebruik, smaak en gedrag dragen bij aan een groeiende tweedeling, aldus het rapport Gescheiden werelden van het Sociaal Cultureel Planbureau en de WRR. Deze sociaal-culturele verschillen uiten zich ook ruimtelijk. In de stad gaat het bijvoorbeeld om een scheiding tussen wijken met een opeen- stapeling van sociaal-economische problemen versus de ‘succesvolle’ wijken waar mensen met hogere inkomens en opleidingsniveau wonen. Op regionale schaal tekenen de verschillen tussen ‘stad’ en ‘platteland’ zich steeds duidelijker af.

De klassieke, democratische publieke ruimte waar ‘iedereen’ elkaar spontaan ontmoet, wordt steeds schaarser, lijkt het. Dit gebeurt mede door de toenemende mate waarin mensen zich begeven in ‘virtuele’ openbare ruimte, op het internet. Of misschien anders gesteld: de betekenis van de openbare ruimte/publieke plekken als ontmoetingsplek met ‘de ander’ verandert. Het ‘anders-zijn’ verandert. Je ontmoet de ‘andere ander’ juist buiten die vertrouwde bubbel. Wat zijn die plekken, en hoe zien die er uit? Welke programma’s dragen die plekken, en hoe draagt het ontwerpen aan die plekken bij aan nieuwe spontane ontmoetingen?

Met het jaarprogramma ‘Deel de stad’ stellen we die nieuwe stedelijke ruimten en haar architectuur centraal. In wetenschappelijke termen richten we ons op de plekken van de stad die de stad een inclusieve stad kunnen laten zijn. Een eerste verkenning van relevante onderwerpen heeft ons ook doen beseffen dat de in 2016 gehanteerde perspectieven van bewoners, (bouw)bedrijven en publieke diensten, daar- voor niet langer relevant zijn. Inclusieve plekken bestaan bij de gratie van steeds nieuwe allianties tussen de drie perspectieven, het heeft geen toegevoegde waarde daar één van uit te lichten.

In de context van een middelgrote stad als Den Bosch ordent het BAI het jaarprogramma in 2017 daarom op een andere manier. Op drie ‘schaalniveaus’ wordt gekeken naar de thema’s die bijdragen aan een inclusieve stedelijke leefomgeving: het identiteitsdragende (historische) stads- hart, de omliggende wijken en de stadsregio (stad en ommelanden).

Juist voor een middelgrote stad als Den Bosch is de relatie tot en met de regio van kenmerkend belang. Zo blijkt ook uit onderzoek en gesprekken die Ruimtevolk voerde. “De middelgrote steden hebben lang in de schaduw van de belangstelling gestaan. Er is sprake van een lacune in kennis en inzicht terwijl er ontwikkelingen zijn die alarmbellen doen rinkelen. Je zou kunnen zeggen dat de dreiging van sociale tweedeling vanuit het midden komt. Tegelijkertijd is ‘het midden’ misschien wel de stille kracht van Nederland en liggen in het midden kansen voor de toekomst van ons land.”

Per schaalniveau agendeert het BAI in verschillende activiteiten de ruimtelijke ontwikkelingen en projecten die bijdragen aan een inclusieve stad en regio, een stad met ruimte voor iedereen.

DOELSTELLINGEN

Dit jaarprogramma is de inhoudelijke programmalijn in de jaaragenda van het BAI. Met deze inhoudelijke lijn streeft het BAI naar inzicht in en publieke betrokkenheid bij de actuele ontwikkelingen in de stad en de rol die ontwerpers daar in spelen. Door deze ontwikkelingen en hun impact op de stad voor publiek debat te agenderen, wil het BAI bewoners, professionals en publieke organisaties een platform bieden om visies met elkaar uit te wisselen en publieke betrokkenheid te vergroten.

Naast de activiteiten die direct gebonden zijn aan het jaarthema, is het BAI ook betrokken bij diverse educatieve projecten voor scholieren van alle opleidingsrichtingen en een voor 2017 nieuw opgezet talentontwikkelingsprogramma in samenwerking met het BKKC en andere architectuurcentra in de regio. Zo tracht BAI bij te dragen aan interesse bij de jeugd voor ruimtelijke vraagstukken en jonge professionals in de regio bij hun vakinhoudelijke en zakelijke ontwikkeling ondersteunen. Beiden vinden wij van belang voor een ook in de toekomst levendig debat over de stad.

Om de slagkracht en impact in de stad te vergroten zoekt het BAI net als voorgaande jaren nadrukkelijk de samenwerking op met lokale en partners uit de regio. In 2017 staan samenwerkingen met Droomstad Den Bosch, Spark, Stichting de Tramkade, De Bossche Bouw Sociëteit, RUW, de Provincie Noord Brabant, de Gemeente ’s-Hertogenbosch, de Jheronimus Acadamy of Data Sciences (JADS), REzone, de BNA en het BKKC gepland. 

ORGANISATIE

In 2016 heeft het BAI de voorgenomen omslag van vrijwilligersorganisatie naar (grotendeels) professionele organisatie gemaakt. Met het aantrekken van een ervaren programmamaker (0,2 fte), is de uitvoering van een groot deel van het programma in goede handen gegeven. Voor 2017 voorziet het BAI een verdere versterking van de professionele bezetting met een tweede programmamaker (ook 0,2 fte).

In 2016 is een scherpe keuze gemaakt voor een inhoudelijke programma gedragen door professionele programmamakers en een zij- programmering die zich meer richt op de lokale actualiteit, en door vrijwilligers wordt gedragen. Om de vrijwilligers te ontlasten wordt een eenvoudige secretariële ondersteuning voorzien, die op momenten ook de programmamakers kan ondersteunen.

Bestuur en programmacommissie blijven onbezoldigd. Ook hier is in 2016 een omslag ingezet naar een ‘zwaardere’ bezetting van het bestuur. Ten tijde van het opstellen van dit jaarprogramma kunnen daar nog geen publieke mededelingen over gedaan worden. Het BAI gaat ervan uit dat begin 2017 een (grotendeels) nieuw bestuur voor het BAI is samengesteld. De inhoudelijke continuïteit blijft geborgd in de programmacommissie die in ongewijzigde vorm verder zal gaan.

Voor 2017 streeft het BAI naar een publiek zichtbaardere positie in de vorm van een eigen ruimte. Hiervoor zijn gesprekken gestart met Stichting De Tramkade, een test- en ontwikkellocatie voor nieuwe vormen van stedelijkheid in de Spoorzone. Omdat in deze gesprekken tot nu toe gesproken is over het kosteloos ter beschikking stellen van ruimten, zijn er in de begroting geen huisvestingskosten gerekend. Totdat we een mogelijke nieuwe plek betrekken, maakt het BAI kosteloos gebruik van kantoorruimte die ter beschikking wordt gesteld door XVW architectuur (sponsoring in natura).